Taliban’ın yeni ceza kanunu Afganistan’da insan haklarını askıya aldı

Afganistan’da Taliban yönetiminin hazırladığı ve kamuoyuna neredeyse hiç duyurulmadan yürürlüğe sokulan yeni Ceza Kanunu, ülkenin hukuk sistemini kökten değiştirdi. 4 Ocak 2026 itibarıyla geçerli olan ve 119 maddeden oluşan yasa, modern hukuk normlarını büyük ölçüde ortadan kaldırırken, insan hakları açısından son derece tartışmalı düzenlemeler içeriyor.

Yeni düzenlemelerde en dikkat çeken başlıklardan biri, köleliğin fiilen yasal bir statüye kavuşturulması oldu. Taliban yönetimi, köleliği “uygun” ve “meşru” bir uygulama olarak tanımlarken, bu durum uluslararası hukuk ve evrensel insan hakları ilkeleriyle açık bir şekilde çelişiyor.

Yasayla birlikte adil yargılanma, savunma hakkı, ifade özgürlüğü ve masumiyet karinesi gibi temel haklar büyük ölçüde geçersiz hale getirildi. Suç isnadı için somut delil aranması şartı zayıflatılırken, itiraf esaslı yargılamaların önü açıldı. Bu da keyfi tutuklama ve cezalandırma riskini artırıyor.

Kadınlar ve çocuklar yeni düzenlemeden en ağır etkilenecek gruplar arasında yer alıyor. Yasaya göre kız çocukları 10 yaşından itibaren cezai sorumluluk altına alınabiliyor. Evden izinsiz çıkan kadınlar, “ahlaka aykırı davranış” gerekçesiyle cezalandırılabiliyor. Kadınların eğitim, çalışma ve kamusal alanda bulunma hakları ise ciddi biçimde sınırlandırılmış durumda.

Dini azınlıklar ve Taliban’ın benimsediği mezhep dışındaki inanç grupları da yasa kapsamında hedef haline geliyor. “Sapma”, “isyankârlık” ve “bozgunculuk” gibi muğlak tanımlarla ağır cezalar öngörülürken, bu maddelerin muhalifleri susturmak için kullanılabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, Taliban yönetiminin bu yasayla birlikte Afganistan’ı ideolojik olarak daha kapalı, baskıcı ve denetimli bir yapıya sürüklediğini belirtiyor. Yeni Ceza Kanunu’nun, toplumu kontrol altına alma ve yönetimin otoritesini hukuk yoluyla pekiştirme amacı taşıdığı vurgulanıyor.

Uluslararası kamuoyu ise Afganistan’ın bu adımlarla insan hakları açısından daha da izole olacağı görüşünde.