ABD-İran geriliminde yeni diplomasi adımı, Doha’da teknik görüşmeler başlıyor

Hafta sonu karşılıklı saldırılarla yeniden tırmanan ABD–İran geriliminin ardından tarafların çatışmaları azaltma ve müzakere sürecine geri dönme konusunda uzlaştığı bildirildi. ABD’li yetkililere göre teknik düzeyde görüşmeler salı günü Katar’ın başkenti Doha’da yeniden başlayacak.

ABD basını ve AFP’ye konuşan kaynaklar, 17 Haziran’da imzalanan mutabakat çerçevesindeki başlıkların detaylı biçimde ele alınacağını ve tarafların sahadaki tansiyonu geçici olarak düşürme eğiliminde olduğunu aktardı. Görüşmelerin kesin saat ve kapsamı açıklanmazken, Doha’nın yeni müzakere turuna ev sahipliği yapacağı konusunda farklı kaynaklar da hemfikir.

Gerilim, Hürmüz Boğazı’nda bir ticari gemiye yönelik saldırı iddiaları sonrası yeniden yükselmişti. Washington, Tahran’ı ateşkesi ihlal etmekle suçlarken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) füze ve İHA altyapısına yönelik hava operasyonları düzenlediğini duyurdu. ABD, bu saldırıların deniz ticaretine yönelik tehditlere yanıt olduğunu savundu.

İran ise hedef alınan geminin belirlenen rotadan saptığını öne sürerek ABD’nin operasyonlarını “egemenlik ihlali” olarak nitelendirdi. Tahran, buna karşılık olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki bazı ABD üslerine İHA ve füze saldırıları düzenlediğini açıkladı. Bahreyn ve Kuveyt saldırıları doğrularken İran’ı kınadı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ateşkesi ihlal ettiğini savunarak sert mesajlar verdi ve “Gerekirse başladığımız işi askeri olarak tamamlarız” ifadelerini kullandı. Başkan Yardımcısı JD Vance ise diplomatik kanalların açık olduğunu ancak saldırılara karşılık verileceğini belirtti.

İran tarafı ise ABD’yi müzakereler sürerken askeri operasyon düzenlemekle suçlayarak, bunun “meşru müdafaa” olduğunu savundu. Devrim Muhafızları, benzer adımların devam etmesi halinde daha sert karşılık verileceği uyarısında bulundu.

Taraflar arasında 17 Haziran’da imzalandığı belirtilen çerçeve anlaşma, Hürmüz Boğazı’nda ticari geçiş güvenliği ve seyrüsefer düzenlemelerini kapsıyordu. Ancak boğazın statüsü ve geçiş koşullarına ilişkin görüş ayrılıkları sürüyor.

Son gelişmelerin ardından Doha’da başlayacak teknik görüşmelerin, hem ateşkesin kalıcı hale getirilmesi hem de Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden düzenlenmesine odaklanması bekleniyor.