Ege Deri Sektörü 2018-2025 performansını değerlendirdi, 2026 yol haritasını açıkladı

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği, Nisan ayında yapılacak genel kurul öncesinde sektörün 2018–2025 dönemine ilişkin performansını değerlendirdi ve 2026 sonrası için yol haritasını paylaştı. Birlik, alt sektörler bazında ihracat fiyatları, maliyet artışları, kur-enflasyon ilişkisi ve küresel rekabetin etkilerini ortaya koydu.

Ayakkabı ihracatı iki katına çıktı, son dönemde geriledi
Birlik Başkanı Erkan Zandar, ayakkabı sektörüne ilişkin şunları aktardı:
“2018’de 64 milyon dolar olan ayakkabı ihracatı, 2020’ye kadar 112 milyon dolara yükseldi. Ancak 2024–2025 döneminde 91 milyon dolara geriledi. 2018’de 336 olan ihracatçı sayımız, 2022’de 456’ya çıktı. Bu artışta özellikle İtalya’daki Expo Riva Schuh Fuarı’ndaki milli katılım organizasyonumuz büyük katkı sağladı.”

Kur ve enflasyon dengesi ihracatta belirleyici
Zandar, kilogram ihracat fiyatlarındaki değişimin ve kur-enflasyon dengesinin sektör için kritik olduğunu vurguladı:
“2018’de ayakkabıda ortalama kg ihracat fiyatımız 27,5 dolar iken, 2021–2022’de 20 dolara kadar geriledi. Kur artışı bir süre maliyetleri dengeleyebildi, ancak son dönemde kur ile enflasyon arasındaki bağ koptu. Bugün 4 dolarlık fark bile sektörün dengesini etkiliyor. En temel beklentimiz öngörülebilir, enflasyonla uyumlu bir kur politikasıdır.”

Saraciye ve deri konfeksiyonda katma değer fırsatı
Saraciyenin yüksek katma değerli bir alan olduğunu belirten Zandar, kilogram fiyatlarının 21 dolardan 18 dolara gerilediğini ancak ihracatta ciddi düşüş olmadığını söyledi. Deri konfeksiyonda ise üretim zorlukları ve yüksek maliyetler ihracat fiyatını tutturmayı zorlaştırıyor. Ham deri ve kürk ihracatında ise dünya genelinde fiyat düşüşleri sebebiyle kilogram fiyatları 8 dolardan 5 dolara kadar geriledi.

Konsolidasyon ve teknoloji yatırımları öne çıkıyor
Zandar, önümüzdeki 5 yılda sektörün konsolidasyona gireceğini belirterek, yalnızca güçlü ve ölçekli markaların ayakta kalacağını ifade etti. Tüketici davranışlarının değiştiğine dikkat çeken Zandar, hibrit alışveriş modelleri, yapay zekâ ve otomasyon yatırımlarının önemine vurgu yaptı. “Uzun yıllar ucuz iş gücüne dayandık. Artık teknoloji ve otomasyona yatırım yapmak zorundayız” dedi.

Türkiye’nin avantajı butik ve katma değerli üretim
Türkiye’nin Uzak Doğu’nun düşük maliyetli üretimi karşısında butik üretim ve tasarım gücüyle rekabet edebileceğini belirten Zandar, fiziki altyapı ve sertifikasyon eksikliklerinin giderilmesi gerektiğini söyledi.

Hammaddeye erişim en büyük sorun
Birlik Başkan Yardımcısı Halil Gündoğdu, hammadde ve ara maddeye erişimde yaşanan zorlukları vurguladı:
“Türkiye’de üretimi olmayan ara maddelere uygulanan yüksek ithalat vergileri ihracatçıyı rekabet edemez hale getiriyor. Avrupa’daki rakipler aynı ürünleri gümrüksüz alırken, biz hem maliyette pahalı hem de ürün kalitesinde dezavantajlı konumdayız.”

Finansman ve fuar destekleri talebi
Gündoğdu, ihracatçıların finansmana erişim taleplerini şöyle açıkladı:
“Fuar katılımlarında prefinansman sağlanmalı ve hak edilen devlet teşvikleri makul sürelerde ödenmeli. İhracatçı parasını hemen üretime ve yeni pazarlara çevirebilmelidir.”

ABD ve Kuzey Avrupa pazarına odaklanacaklar
ABD pazarından alınan payın çok düşük olduğunu vurgulayan Gündoğdu, hedefin yüzde 1 pay almak olduğunu söyledi. Ayrıca deri konfeksiyon ürünlerinin Kuzey Avrupa ülkelerinde agresif pazarlama stratejileri ile tanıtılacağını açıkladı.

İzmir Deri Ürünleri OSB şart
Gündoğdu, İzmir’de deri mamulleri için organize sanayi bölgesi eksikliğine dikkat çekti:
“Sektörümüzün kümelenememesi ihracatı olumsuz etkiliyor. Deri OSB’nin kurulmasıyla ihracat tabana yayılacak ve sektör güçlenecek.”

Gündoğdu, bölgeden gerçekleşen deri ihracatının yarısının yalnızca 40 firma tarafından karşılandığını belirterek, “Bu sürdürülebilir değil. Yeni dönemde başkan adaylığımı da açıklayacağım” dedi.