Gediz için tarihi çağrı: Suyun siyaseti olmaz, sadece geleceği olur

Gediz Nehri'ndeki kirliliğin tarımdan halk sağlığına, yeraltı sularından İzmir Körfezi'ne kadar uzanan etkilerine dikkat çeken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ve Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ortak basın açıklamasında “suyun siyaseti olmaz” diyerek tüm kurumlara ortak mücadele çağrısında bulundu.

Gediz’deki kirliliğin yalnızca belirli bölgeleri ilgilendirmediğini söyleyen Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, havza bazlı mücadele çağrısı yaparak, “Manisa’da nehre karışan bir kirletici, Menemen Ovası’ndaki toprağa, İzmir Körfezi’ndeki denize ve sonunda hepimizin sofrasına ulaşıyor. Bu nedenle bu kirlilik artık noktasal bir sorun olmaktan çıkmıştır” diye konuştu.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Her kurum amasız, fakatsız iş birliği içinde olmalıdır. Gediz temiz akana, İzmir Körfezi temizlenene ve topraklarımız sağlık saçana kadar bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” dedi. Besim Dutlulu ise “Havza üzerindeki tüm belediyeler, ilgili tüm kuruluşlar bir araya gelmeli. Gediz’i, Manisa’yı ve İzmir Körfezi’ni korumak için çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
 
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ile Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, Gediz Havzası'ndaki çevre kirliliğine karşı ortak ses verdi. Dünya Çevre Günü kapsamında Manisa Saruhanlı Otel’de düzenlenen basın toplantısına İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarım Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, İZDENİZ Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Işıkhan Güler, İZDENİZ Genel Müdürü Gökhan Marım, Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Burak Deste, MASKİ Genel Müdürü Ali Kılıç, Şehzadeler Belediye Başkan Yardımcısı Emre Halil Esenkaya, Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcıları Ahmet Ata Temiz, Ulaş Aydın, Pınar Mine Hacıalibeyoğlu, Erk Kayabaş ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Tülay Yeşillik katıldı.
 
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay basın toplantısında Gediz Nehri'nde tespit edilen ağır metallerin ve kimyasal yükün yalnızca su kaynaklarını değil, tarım arazilerini, gıda güvenliğini ve İzmir Körfezi'nin ekolojik dengesini de tehdit ettiğini söyledi. Başkan Tugay, havza genelinde topyekûn mücadele çağrısı yaptı.
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, çiftçi eğitimlerinden kirliliğin azaltılmasına yönelik çalışmalara kadar her alanda iş birliğine açık olduklarını belirterek “Bilimsel veriler ışığında, şeffaf ve ortak bir yol haritası oluşturalım. Havza üzerindeki tüm belediyeler ve ilgili tüm kuruluşlar bir araya gelsin. Gediz’i, Manisa’yı ve İzmir Körfezi’ni korumak için çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Yaklaşık bir saat süren toplantının ardından Başkan Tugay ve Başkan Dutlulu basın mensuplarının sorularına yanıt verdi.
 
Tugay: 401 kilometrelik yaşam koridorunu konuşuyoruz
Ortak basın açıklamasında konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Gediz Nehri'nin yalnızca bir su kaynağı değil, milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyen bir ekosistem olduğunu söyleyerek, “Bugün burada, sınırları haritalarla çizilmiş idari alanları değil; Murat Dağı'ndan doğup Ege Denizi'ne dökülen 401 kilometrelik bir yaşam koridorunu, yani Gediz'imizi konuşmak için bir aradayız. Gediz Deltası Kuş Cenneti ve İzmir Körfezi bizim için çok önemli. İzmir Körfezi’nde çok uzun yılların getirdiği bir kirlilik var. Biz biliyoruz ki İzmir Körfezi’nin ağzına dökülen Gediz Nehri, körfezin kirlenmesinde önemli bir etken. Murat Dağı’nda tertemiz akan nehir daha sonra nelere maruz kalıyor, bunu görüyoruz. Bunun çok detaylı çalışılması gerekli diye bir süredir Manisa Büyükşehir Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İZSU, MASKİ, İZDENİZ bu konuyu takip ediyor. Amacımız bizim sorumluluk alanımızda olan bölgelerde kirlilik noktalarını kaydetmek. Bu çalışmalara devam edeceğiz. Görünen o ki hem endüstriyel hem de insani ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklı kirlilik var. Çok farklı noktalarda çok farklı kirlenme süreçleri var. Biz bu konuyla ilgili farkındalık paylaşımlarını yapıyoruz ama Gediz Nehri’nin bazı unsurları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’yla ilgili. Herkes kendine düşen sorumluluğu yerine getirmeli. Bazı şeyler siyaset üstüdür. Gediz de bunun en güzel örneği” dedi.
 
“Temiz su hakkı ancak bütüncül korumayla mümkündür”
Gediz Havzası'ndaki herhangi bir noktada oluşan kirliliğin tüm sistemi etkilediğine dikkat çeken Tugay, güvenli su hakkının ancak havzanın tamamının korunmasıyla sağlanabileceğini söyleyerek, “En temel insani hak olan güvenli su hakkının tam anlamıyla sağlanabilmesi, havza suyunun her bir noktasında, yani bütünsel olarak korunmasıyla mümkündür. Havzada yaşayan her bir canlının, her bir vatandaşın temiz suya ve güvenli gıdaya ulaşabilme hakkı kutsaldır ve bu hakkı korumak bizim asli görevimizdir. Güvenli olmayan besinlerle beslenen insanların sağlıklarının iyi olmasını düşünemeyiz. Bütün havzanın bütüncül olarak değerlendirilmesi gerek. Gediz’in Manisa ve İzmir’in sınırlarını aşan bir yapısı var. Herkesi doğrudan ilgilendiriyor” diye konuştu.
 
“Yeraltı suları kirlendiğinde, geri dönüşü olmayan bir karanlığa gömülürüz”
Yeraltı sularındaki kirliliğin giderek arttığını söyleyen Dr. Cemil Tugay, tehlikenin boyutuna dikkat çekerek, “Eğer yüzey ve yeraltı sularımızdaki kirliliği bugün, hemen şimdi sonlandıramazsak çok yakın bir gelecekte tarımsal üretimi sürdüremeyiz. İnsanlar kuyulardan çektikleri suların temiz olduğunu düşünüyorlar ve kullanıyorlar. Yeraltı suları kirlendiğinde, geri dönüşü olmayan bir karanlığa gömülürüz” dedi.
 
Havza bazlı ortak rehber 
Gediz Nehri'nin İzmir Körfezi'nin geleceği açısından da kritik öneme sahip olduğunu belirten Tugay, “İzmir Körfezi'nin su kalitesini ve ekolojik dengesini belirleyen en temel unsur Gediz Nehri'dir. İzmir tarihinde hiç yapılmadığı kadar büyük bir tarama yapılıyor. Bugüne kadar 1 milyon 200 bin ton dip çamuru temizledik. Bugüne kadar bin tondan fazla deniz marulu temizledik. Körfezin suyunun temizliğini günlük olarak takip ediyoruz. Körfezi kurtarmanın yolu, öncelikle Gediz'i bir bütün olarak kurtarmaktan geçer. Maalesef tarım arazilerimizde bilinçsizce ve aşırı şekilde kullanılan gübreler ile zirai ilaçlar, sadece toprağımızın sağlığını bozmakla kalmıyor; yağmurlarla ve süzülmeyle hem nehrimize hem de yeraltı sularımıza karışarak yaşam kaynaklarımızı zehirliyor. Gediz Havzası üzerinde etkisi ve sorumluluğu olan tüm kurumlara şeffaf ve veriye dayalı bir çağrıda bulunuyorum. Gelin, bu bilimsel raporu havza bazlı ortak bir rehber altlık olarak kabul edelim. Her kurum amasız, fakatsız iş birliği içerisine girsin ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirsin. Gediz temiz akana, İzmir Körfezi temizlenene ve topraklarımız sağlık saçana kadar bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” dedi.
 
“Gediz'in Körfez'i kirletmediğini söylemek sorumluluktan kaçmaktır”
Gediz Nehri'nin Körfez üzerindeki etkisinin bilimsel çalışmalarla ortaya konulduğunu vurgulayan Tugay, bazı çevrelerin bu gerçeği görmezden geldiğini söyleyerek, “Gediz'in Körfez'i kirletmediği söylemi kesinlikle doğru değil. Bu konuda yapılan bilimsel çalışmalar ortada. Gediz temiz akmadıkça Körfez'in tamamen temizlenmesi mümkün değil. Bunu söyleyenler sorumluluktan kaçıyor” ifadelerini kullandı.
Tüm olumsuzluklara rağmen Körfez'de olumlu gelişmeler yaşandığını da belirten Tugay, yapılan çalışmaların etkisinin görülmeye başlandığını ifade ederek, “Körfez geçmiş yıllara göre daha iyi durumda. Ancak sadece yüzeydeki sorunları çözmek yetmez. Uzun yılların yarattığı dipteki kirliliği de yok etmek gerekiyor. Bakanlığın farklı bölgelerde uyguladığı bazı modellerin İzmir'de de uygulanması gerektiği söyleniyor. Ancak bunların yapılabilmesi için izne ihtiyaç var. İzin vermedikleri bir şeyi yapmadığımız için bizi eleştiriyorlar” diye konuştu.
 
Dutlulu: Gediz can çekişiyor
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ise Gediz Nehri’nin Manisa ve Ege Bölgesi için taşıdığı öneme vurgu yaparak, “Bu topraklar sıradan bir toprak değil. Gediz sadece bir nehir değil, yaşamın kendisi. Gediz Türkiye’nin en bereketli tarım alanlarından biridir. Kula’dan Alaşehir’e, Salihli’den Menemen Ovası’na kadar bu nehir sadece suyumuz değil; kültürümüz, geçmişimiz ve geleceğimizdir. Gediz bölge ekonomisi ve tarımı açısından hayati öneme sahip. Artık birbirimizin yüzüne bakarak çok acı ve çok çıplak bir gerçeği itiraf etmek zorundayız. Gediz can çekişiyor. Binlerce yıldır bu toprakları besleyen nehri kaybetme riskiyle karşı karşıyayız. Eğer bugün harekete geçmezsek yarın evlatlarımıza bırakacağımız temiz bir damla suyu dahi bulamayabiliriz” dedi.
 
59 noktada bilimsel takip
Manisa Büyükşehir Belediyesi ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ortaklaşa yürüttüğü izleme çalışmaları hakkında da bilgi veren Dutlulu, Gediz Havzası’nın düzenli olarak takip edildiğini söyledi. Kula’dan İzmir Körfezi’ne kadar uzanan hatta 59 farklı noktadan her ay su numuneleri alındığını belirten Dutlulu, bu örneklerin uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlarda analiz edildiğini kaydetti. “Karşımızdaki tablo bir tahmin ya da iddia değil, laboratuvar sonuçlarıyla ortaya konmuş acı bir gerçektir” diyen Dutlulu, bilimsel verilerin nehirdeki kirliliğin ciddi boyutlara ulaştığını gösterdiğini ifade etti.
 
“Gediz nefes alamıyor”
Yapılan analizlerin nehirdeki su kalitesinin birçok noktada alarm verdiğini ortaya koyduğunu söyleyen Dutlulu, “Çıkan sonuçlara göre nehrin birçok noktasında su kalitesi üçüncü ve dördüncü sınıf seviyelerine kadar gerilemiş durumda. Yani Gediz artık nefes almakta zorlanıyor, kendi kendini temizleyemez hale geliyor” dedi.
 
“Sorun Manisa’nın değil, tüm havzanın sorunu”
Gediz’deki kirliliğin yalnızca belirli bölgeleri ilgilendirmediğini söyleyen Dutlulu, havza bazlı mücadele çağrısı yaparak, “Manisa’da nehre karışan bir kirletici, Menemen Ovası’ndaki toprağa, İzmir Körfezi’ndeki denize ve sonunda hepimizin sofrasına ulaşıyor. Bu nedenle bu kirlilik artık noktasal bir sorun olmaktan çıkmıştır” diye konuştu.
 
Tüm kurumlara ortak mücadele çağrısı
Manisa Büyükşehir Belediyesi olarak üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye hazır olduklarını belirten Dutlulu, çiftçi eğitimlerinden kirliliğin azaltılmasına yönelik çalışmalara kadar her alanda iş birliğine açık olduklarını söyledi. Dutlulu, “Bilimsel veriler ışığında, şeffaf ve ortak bir yol haritası oluşturalım. Havza üzerindeki tüm belediyeler ve tüm ilgili kuruluşlar bir araya gelsin. Gediz’in, Manisa’nın, İzmir Körfezi’nin ve çocuklarımızın geleceği için bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
 
Gündeme ilişkin soruları da yanıtladı
Basın açıklamasının ardından Başkan Dr. Cemil Tugay basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Atık yönetimi konusunda Manisa’ya zarar verecek hiçbir uygulamayı kabul etmeyeceğini vurgulayan Tugay, gündeme gelen uygulamanın yeni bir tesis kurulması anlamına gelmediğini belirterek, “Bu konuda Manisa’ya herhangi bir olumsuzluk getireceğini düşünsem böyle bir şeyi kesinlikle kabul etmezdim. Zaten konuşulan konu mevcut bir tesis kapasitesinin uygun şekilde ve geçici olarak değerlendirilmesidir” dedi.
 
“İzmir’de 11 tesis başvurusu reddedildi”
İzmir’in yıllardır atık yönetimi konusunda merkezi yönetimden gerekli desteği alamadığını söyleyen Tugay, “Birçok yatırım çeşitli gerekçelerle engelleniyor. İzmir’de 11 farklı noktada çöp bertaraf ve yakma tesisi yapmak için başvuruda bulunduk. Her biri farklı gerekçelerle reddedildi. Açıkçası İzmir’de bu sorunun devam etmesi için uğraşan bir anlayışla mücadele ediyoruz” diye konuştu.

 
“İzmir ve Manisa birbirinden ayrı düşünülemez”
İki kent arasındaki ilişkinin siyasi tartışmalara kurban edilmemesi gerektiğini belirten Tugay, İzmir ve Manisa’nın ekonomik ve sosyal olarak iç içe geçmiş iki şehir olduğunun altını önemle çizerek, “Biz komşu kentlerden öteyiz. Gün oluyor bizim Manisa’ya ihtiyacımız oluyor, gün oluyor Manisa’nın bize ihtiyacı oluyor. Türkiye’de başka hangi iki şehir bu kadar iç içe geçmiş durumda? Kültürel, ticari ve insani açıdan birbirine bu kadar yakın başka iki kent bulmak zor. Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ile uyum içinde çalışıyoruz. Karşılıklı güvenimiz ve dostluğumuz var. Bu nedenle kentlerimizi ilgilendiren konuları samimiyetle konuşabiliyoruz. Birbirimizi zor durumda bırakacak hiçbir yaklaşım içerisinde olmayız” dedi.
İki belediyenin yalnızca bugünün sorunlarını değil, geleceğin risklerini de birlikte değerlendirdiğini belirten Tugay, “Geçen yıl kuraklık döneminde deniz suyu arıtma tesisini birlikte yapmayı, hatta Manisa’nın da yararlanabileceği bir modeli konuştuk. Çünkü bu sorunlar bugün olduğu gibi yarın da devam edecek. İzmir ile Manisa’nın arasını açmaya çalışanlara lütfen kulak asmayın” diye konuştu.
 
Atık su yeniden kullanılacak
Kullanılmış suların yeniden ekonomiye kazandırılmasının önemine değinen Tugay, geri kazanım projelerinin hızlandırıldığını söyleyerek “Arıtılmış atık suların özellikle tarımsal sulamada değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Geri kazanılmış suyun kullanımını artırmak ve alternatif kaynaklar oluşturmak önümüzdeki dönemin en önemli başlıklarından biri olacak” dedi.
 
“İzmir’de 350 bin kaçak kuyu var”
Yeraltı su kaynaklarının kontrolsüz kullanımına dikkat çeken Tugay, en çarpıcı açıklamasını kaçak kuyularla ilgili yaptı: “İzmir'de yaklaşık 350 bin kaçak kuyu bulunduğu bizzat DSİ verilerinde yer alıyor. Bu çok ciddi bir problem. Çünkü ne kadar su çekildiğini tam olarak bilmiyoruz. Yeraltı rezervlerinin hangi hızla tükendiğini sağlıklı şekilde takip etmekte zorlanıyoruz.”
Yeraltı su kaynaklarının denetimi konusunda belediyelerin yetkilerinin sınırlı olduğunu belirten Tugay, mevcut mevzuatın gözden geçirilmesi gerektiğini ifade ederek, “Yeraltı sularının planlanması, denetlenmesi ve kaçak kullanımların önlenmesi büyük ölçüde merkezi yönetimin sorumluluğunda. Ancak bu sorun giderek büyüyor. Yerel yönetimlerin de sürece daha fazla dahil edilmesi gerekiyor” diye konuştu.
 
“Su yönetimi havza bazlı olmalı”
Su kaynaklarının il sınırlarıyla yönetilemeyeceğini belirten Tugay, Gediz Havzası örneğini göstererek bölgesel iş birliği çağrısı yaparak, “Su yönetimini havza bazlı yapmak zorundayız. Bu nedenle İzmir ve Manisa'nın su konusunda birlikte çalışması gerekiyor. Ortak geleceğimiz için ortak çözümler üretmek zorundayız” ifadelerini kullandı.
 
“Bir kuruş para istemiyoruz”
Projeler için merkezi bütçeden kaynak talep etmediklerini vurgulayan Tugay, asıl ihtiyaçlarının izin mekanizmalarının çalıştırılması olduğunu söyleyerek, “Ben hükümetin kasasından bir kuruş para istemiyorum. Bize izin verilsin yeter. Finansman kaynağını bulmamız için de izin verilsin. Biz kendi kaynaklarımızı yaratabiliriz. Bugün ne yazık ki hiçbir altyapı çalışması ve hiçbir ulaşım projesi için bulduğumuz dış finansman kaynaklarına izin verilmiyor. Yaklaşık iki yıldır görevdeyim. Bu süreçte çok sayıda proje bekletildi” diye konuştu.
İzmir'de yaşanan sürecin kamuoyuna eksik anlatıldığını savunan Tugay, “İnsanlara gerçekleri söylemek lazım. İzmir’de yaşananları herkes görüyor. İzin vermediğiniz bir projeyi yapmadı diye belediyeyi suçlamak doğru değil. Bu etik değil, bu insani değil. Taleplerimizi iletmeye devam edeceğiz. Amacımız çevreyi korumak, Körfez'i temizlemek ve gelecek nesillere daha sağlıklı bir İzmir bırakmak” ifadelerini kullandı.
 
“Ovaya sanayi bölgesi olmamalı”
Manisa gibi bir şehirde zamanında tercih edilmesi şehri ona göre düzenlemesi gereken bir şeylerin olduğunu ifade eden Başkan Dutlulu, “Manisa bir ovada sanayi kenti mi olacak tarım kenti mi derken ciddi bir şekilde iki sektörde de önde gidiyor. İki sektörde de ciddi başarılarımız var. Biz Muradiye OSB’yi bu konuda hep örnek gösteriyorum bu OSB kötü bir örnek bir değil. Daha önceki sanayi bölgelerine bakarsanız hepsi sulak alanlarda hepsi ovalarda. Ben yaklaşık 6 sene boyunca Akhisar Zeytin İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin yönetim kurulu başkanlığını yaptım. Oranın çektiği su Akhisar’ın çektiği sudan daha fazla. Bu da çökmelere sebebiyet veriyor. Şuanda su kaynaklarının çökmelerinin sebebi sanayi bölgelerinin çektiği sudan kaynaklı. Bu da zamanında planlı yapılaşmamadan kaynaklı. Bizim verimli arazilere OSB, fabrika yapmaktan vazgeçmemiz gerek. OSB yaparken bir çok kurumdan izin alınıyor. Endüstri bölgesi yaparken de bu izne bile gerek yok. Endüstri Bölgesinde de ne yapılabileceği bile muamma . Bizler buna tamamen karşıyız. Burada vatandaşların ses çıkarması, platformların ses çıkarması gerek. Bizler de yanlarında oluruz. Şuan bir imzayla açılan yerler bir anda tarım yeri sanayi bölgesi ilan ediliyor. Bunların hepsi hatadır. Manisa’da dağlık kayalık alan çok var ovaya sanayi tesisi sokmamak gerek bu benim şahsi düşüncem” dedi.
 
“Şimdiden deniz suyu arıtma çalışmalarına başlanmalı”
Manisa’nın su  konusunda hem şanslı hem de şanssız bir şehir olduğunun altını önemle çizen Başkan Dutlulu, “Yeraltı suyumuz var ama şanslıyız ki 50-70 senedir Manisa’da hiç bir içme suyu barajı yok. En büyük barajımız Demirköprü ama onu da kullanamıyoruz. En büyük şansımız yer altı kaynakları ama bunu kullanırken hem öz kaynağı tüketiyoruz hem de suyu pahalıya kullanmış oluyoruz. Aktif olarak yeraltı sularını az kullanmak gerek. DSİ ile baraj  görüşmelerimiz sürüyor. Akhisar’da Gürdük Barajı var yapımı bitti ancak isale hattı tamamlanmadı. Yapılıp devreye alınsaydı bir şehrin tüm içme suyunu sağlayabilirdik. Kısa vadeli çözümler bunlar. Bizim her ihtimalle deniz suyunu arıtmamız gerek. Foça ya da Aliağa’da bir tesis yapılırsa biz de buna destek sağlarız. Belki de 10 sene sonra mecbur deniz suyunu tüm Türkiye kullanacak. 2-3 sene sonra belki de sondaj yasaklanacak.Uzun vadeli çözümün ilk adımı deniz suyu arıtma. Şimdiden bu çalışmalara iki belediyenin de başlaması gerek” şeklinde konuştu.Gediz Nehri'ndeki kirliliğin tarımdan halk sağlığına, yeraltı sularından İzmir Körfezi'ne kadar uzanan etkilerine dikkat çeken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ve Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ortak basın açıklamasında “suyun siyaseti olmaz” diyerek tüm kurumlara ortak mücadele çağrısında bulundu.

Gediz’deki kirliliğin yalnızca belirli bölgeleri ilgilendirmediğini söyleyen Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, havza bazlı mücadele çağrısı yaparak, “Manisa’da nehre karışan bir kirletici, Menemen Ovası’ndaki toprağa, İzmir Körfezi’ndeki denize ve sonunda hepimizin sofrasına ulaşıyor. Bu nedenle bu kirlilik artık noktasal bir sorun olmaktan çıkmıştır” diye konuştu.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Her kurum amasız, fakatsız iş birliği içinde olmalıdır. Gediz temiz akana, İzmir Körfezi temizlenene ve topraklarımız sağlık saçana kadar bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” dedi. Besim Dutlulu ise “Havza üzerindeki tüm belediyeler, ilgili tüm kuruluşlar bir araya gelmeli. Gediz’i, Manisa’yı ve İzmir Körfezi’ni korumak için çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
 
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ile Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, Gediz Havzası'ndaki çevre kirliliğine karşı ortak ses verdi. Dünya Çevre Günü kapsamında Manisa Saruhanlı Otel’de düzenlenen basın toplantısına İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarım Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, İZDENİZ Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Işıkhan Güler, İZDENİZ Genel Müdürü Gökhan Marım, Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Burak Deste, MASKİ Genel Müdürü Ali Kılıç, Şehzadeler Belediye Başkan Yardımcısı Emre Halil Esenkaya, Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcıları Ahmet Ata Temiz, Ulaş Aydın, Pınar Mine Hacıalibeyoğlu, Erk Kayabaş ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Tülay Yeşillik katıldı.
 
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay basın toplantısında Gediz Nehri'nde tespit edilen ağır metallerin ve kimyasal yükün yalnızca su kaynaklarını değil, tarım arazilerini, gıda güvenliğini ve İzmir Körfezi'nin ekolojik dengesini de tehdit ettiğini söyledi. Başkan Tugay, havza genelinde topyekûn mücadele çağrısı yaptı.
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, çiftçi eğitimlerinden kirliliğin azaltılmasına yönelik çalışmalara kadar her alanda iş birliğine açık olduklarını belirterek “Bilimsel veriler ışığında, şeffaf ve ortak bir yol haritası oluşturalım. Havza üzerindeki tüm belediyeler ve ilgili tüm kuruluşlar bir araya gelsin. Gediz’i, Manisa’yı ve İzmir Körfezi’ni korumak için çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Yaklaşık bir saat süren toplantının ardından Başkan Tugay ve Başkan Dutlulu basın mensuplarının sorularına yanıt verdi.
 
Tugay: 401 kilometrelik yaşam koridorunu konuşuyoruz
Ortak basın açıklamasında konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Gediz Nehri'nin yalnızca bir su kaynağı değil, milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyen bir ekosistem olduğunu söyleyerek, “Bugün burada, sınırları haritalarla çizilmiş idari alanları değil; Murat Dağı'ndan doğup Ege Denizi'ne dökülen 401 kilometrelik bir yaşam koridorunu, yani Gediz'imizi konuşmak için bir aradayız. Gediz Deltası Kuş Cenneti ve İzmir Körfezi bizim için çok önemli. İzmir Körfezi’nde çok uzun yılların getirdiği bir kirlilik var. Biz biliyoruz ki İzmir Körfezi’nin ağzına dökülen Gediz Nehri, körfezin kirlenmesinde önemli bir etken. Murat Dağı’nda tertemiz akan nehir daha sonra nelere maruz kalıyor, bunu görüyoruz. Bunun çok detaylı çalışılması gerekli diye bir süredir Manisa Büyükşehir Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İZSU, MASKİ, İZDENİZ bu konuyu takip ediyor. Amacımız bizim sorumluluk alanımızda olan bölgelerde kirlilik noktalarını kaydetmek. Bu çalışmalara devam edeceğiz. Görünen o ki hem endüstriyel hem de insani ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklı kirlilik var. Çok farklı noktalarda çok farklı kirlenme süreçleri var. Biz bu konuyla ilgili farkındalık paylaşımlarını yapıyoruz ama Gediz Nehri’nin bazı unsurları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’yla ilgili. Herkes kendine düşen sorumluluğu yerine getirmeli. Bazı şeyler siyaset üstüdür. Gediz de bunun en güzel örneği” dedi.
 
“Temiz su hakkı ancak bütüncül korumayla mümkündür”
Gediz Havzası'ndaki herhangi bir noktada oluşan kirliliğin tüm sistemi etkilediğine dikkat çeken Tugay, güvenli su hakkının ancak havzanın tamamının korunmasıyla sağlanabileceğini söyleyerek, “En temel insani hak olan güvenli su hakkının tam anlamıyla sağlanabilmesi, havza suyunun her bir noktasında, yani bütünsel olarak korunmasıyla mümkündür. Havzada yaşayan her bir canlının, her bir vatandaşın temiz suya ve güvenli gıdaya ulaşabilme hakkı kutsaldır ve bu hakkı korumak bizim asli görevimizdir. Güvenli olmayan besinlerle beslenen insanların sağlıklarının iyi olmasını düşünemeyiz. Bütün havzanın bütüncül olarak değerlendirilmesi gerek. Gediz’in Manisa ve İzmir’in sınırlarını aşan bir yapısı var. Herkesi doğrudan ilgilendiriyor” diye konuştu.
 
“Yeraltı suları kirlendiğinde, geri dönüşü olmayan bir karanlığa gömülürüz”
Yeraltı sularındaki kirliliğin giderek arttığını söyleyen Dr. Cemil Tugay, tehlikenin boyutuna dikkat çekerek, “Eğer yüzey ve yeraltı sularımızdaki kirliliği bugün, hemen şimdi sonlandıramazsak çok yakın bir gelecekte tarımsal üretimi sürdüremeyiz. İnsanlar kuyulardan çektikleri suların temiz olduğunu düşünüyorlar ve kullanıyorlar. Yeraltı suları kirlendiğinde, geri dönüşü olmayan bir karanlığa gömülürüz” dedi.
 
Havza bazlı ortak rehber 
Gediz Nehri'nin İzmir Körfezi'nin geleceği açısından da kritik öneme sahip olduğunu belirten Tugay, “İzmir Körfezi'nin su kalitesini ve ekolojik dengesini belirleyen en temel unsur Gediz Nehri'dir. İzmir tarihinde hiç yapılmadığı kadar büyük bir tarama yapılıyor. Bugüne kadar 1 milyon 200 bin ton dip çamuru temizledik. Bugüne kadar bin tondan fazla deniz marulu temizledik. Körfezin suyunun temizliğini günlük olarak takip ediyoruz. Körfezi kurtarmanın yolu, öncelikle Gediz'i bir bütün olarak kurtarmaktan geçer. Maalesef tarım arazilerimizde bilinçsizce ve aşırı şekilde kullanılan gübreler ile zirai ilaçlar, sadece toprağımızın sağlığını bozmakla kalmıyor; yağmurlarla ve süzülmeyle hem nehrimize hem de yeraltı sularımıza karışarak yaşam kaynaklarımızı zehirliyor. Gediz Havzası üzerinde etkisi ve sorumluluğu olan tüm kurumlara şeffaf ve veriye dayalı bir çağrıda bulunuyorum. Gelin, bu bilimsel raporu havza bazlı ortak bir rehber altlık olarak kabul edelim. Her kurum amasız, fakatsız iş birliği içerisine girsin ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirsin. Gediz temiz akana, İzmir Körfezi temizlenene ve topraklarımız sağlık saçana kadar bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” dedi.
 

“Gediz'in Körfez'i kirletmediğini söylemek sorumluluktan kaçmaktır”
Gediz Nehri'nin Körfez üzerindeki etkisinin bilimsel çalışmalarla ortaya konulduğunu vurgulayan Tugay, bazı çevrelerin bu gerçeği görmezden geldiğini söyleyerek, “Gediz'in Körfez'i kirletmediği söylemi kesinlikle doğru değil. Bu konuda yapılan bilimsel çalışmalar ortada. Gediz temiz akmadıkça Körfez'in tamamen temizlenmesi mümkün değil. Bunu söyleyenler sorumluluktan kaçıyor” ifadelerini kullandı.
Tüm olumsuzluklara rağmen Körfez'de olumlu gelişmeler yaşandığını da belirten Tugay, yapılan çalışmaların etkisinin görülmeye başlandığını ifade ederek, “Körfez geçmiş yıllara göre daha iyi durumda. Ancak sadece yüzeydeki sorunları çözmek yetmez. Uzun yılların yarattığı dipteki kirliliği de yok etmek gerekiyor. Bakanlığın farklı bölgelerde uyguladığı bazı modellerin İzmir'de de uygulanması gerektiği söyleniyor. Ancak bunların yapılabilmesi için izne ihtiyaç var. İzin vermedikleri bir şeyi yapmadığımız için bizi eleştiriyorlar” diye konuştu.
 
Dutlulu: Gediz can çekişiyor
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ise Gediz Nehri’nin Manisa ve Ege Bölgesi için taşıdığı öneme vurgu yaparak, “Bu topraklar sıradan bir toprak değil. Gediz sadece bir nehir değil, yaşamın kendisi. Gediz Türkiye’nin en bereketli tarım alanlarından biridir. Kula’dan Alaşehir’e, Salihli’den Menemen Ovası’na kadar bu nehir sadece suyumuz değil; kültürümüz, geçmişimiz ve geleceğimizdir. Gediz bölge ekonomisi ve tarımı açısından hayati öneme sahip. Artık birbirimizin yüzüne bakarak çok acı ve çok çıplak bir gerçeği itiraf etmek zorundayız. Gediz can çekişiyor. Binlerce yıldır bu toprakları besleyen nehri kaybetme riskiyle karşı karşıyayız. Eğer bugün harekete geçmezsek yarın evlatlarımıza bırakacağımız temiz bir damla suyu dahi bulamayabiliriz” dedi.
 
59 noktada bilimsel takip
Manisa Büyükşehir Belediyesi ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ortaklaşa yürüttüğü izleme çalışmaları hakkında da bilgi veren Dutlulu, Gediz Havzası’nın düzenli olarak takip edildiğini söyledi. Kula’dan İzmir Körfezi’ne kadar uzanan hatta 59 farklı noktadan her ay su numuneleri alındığını belirten Dutlulu, bu örneklerin uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlarda analiz edildiğini kaydetti. “Karşımızdaki tablo bir tahmin ya da iddia değil, laboratuvar sonuçlarıyla ortaya konmuş acı bir gerçektir” diyen Dutlulu, bilimsel verilerin nehirdeki kirliliğin ciddi boyutlara ulaştığını gösterdiğini ifade etti.
 
“Gediz nefes alamıyor”
Yapılan analizlerin nehirdeki su kalitesinin birçok noktada alarm verdiğini ortaya koyduğunu söyleyen Dutlulu, “Çıkan sonuçlara göre nehrin birçok noktasında su kalitesi üçüncü ve dördüncü sınıf seviyelerine kadar gerilemiş durumda. Yani Gediz artık nefes almakta zorlanıyor, kendi kendini temizleyemez hale geliyor” dedi.
 
“Sorun Manisa’nın değil, tüm havzanın sorunu”
Gediz’deki kirliliğin yalnızca belirli bölgeleri ilgilendirmediğini söyleyen Dutlulu, havza bazlı mücadele çağrısı yaparak, “Manisa’da nehre karışan bir kirletici, Menemen Ovası’ndaki toprağa, İzmir Körfezi’ndeki denize ve sonunda hepimizin sofrasına ulaşıyor. Bu nedenle bu kirlilik artık noktasal bir sorun olmaktan çıkmıştır” diye konuştu.
 
Tüm kurumlara ortak mücadele çağrısı
Manisa Büyükşehir Belediyesi olarak üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye hazır olduklarını belirten Dutlulu, çiftçi eğitimlerinden kirliliğin azaltılmasına yönelik çalışmalara kadar her alanda iş birliğine açık olduklarını söyledi. Dutlulu, “Bilimsel veriler ışığında, şeffaf ve ortak bir yol haritası oluşturalım. Havza üzerindeki tüm belediyeler ve tüm ilgili kuruluşlar bir araya gelsin. Gediz’in, Manisa’nın, İzmir Körfezi’nin ve çocuklarımızın geleceği için bu mücadeleden asla vazgeçmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
 
Gündeme ilişkin soruları da yanıtladı
Basın açıklamasının ardından Başkan Dr. Cemil Tugay basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Atık yönetimi konusunda Manisa’ya zarar verecek hiçbir uygulamayı kabul etmeyeceğini vurgulayan Tugay, gündeme gelen uygulamanın yeni bir tesis kurulması anlamına gelmediğini belirterek, “Bu konuda Manisa’ya herhangi bir olumsuzluk getireceğini düşünsem böyle bir şeyi kesinlikle kabul etmezdim. Zaten konuşulan konu mevcut bir tesis kapasitesinin uygun şekilde ve geçici olarak değerlendirilmesidir” dedi.
 
“İzmir’de 11 tesis başvurusu reddedildi”
İzmir’in yıllardır atık yönetimi konusunda merkezi yönetimden gerekli desteği alamadığını söyleyen Tugay, “Birçok yatırım çeşitli gerekçelerle engelleniyor. İzmir’de 11 farklı noktada çöp bertaraf ve yakma tesisi yapmak için başvuruda bulunduk. Her biri farklı gerekçelerle reddedildi. Açıkçası İzmir’de bu sorunun devam etmesi için uğraşan bir anlayışla mücadele ediyoruz” diye konuştu.
 
“İzmir ve Manisa birbirinden ayrı düşünülemez”
İki kent arasındaki ilişkinin siyasi tartışmalara kurban edilmemesi gerektiğini belirten Tugay, İzmir ve Manisa’nın ekonomik ve sosyal olarak iç içe geçmiş iki şehir olduğunun altını önemle çizerek, “Biz komşu kentlerden öteyiz. Gün oluyor bizim Manisa’ya ihtiyacımız oluyor, gün oluyor Manisa’nın bize ihtiyacı oluyor. Türkiye’de başka hangi iki şehir bu kadar iç içe geçmiş durumda? Kültürel, ticari ve insani açıdan birbirine bu kadar yakın başka iki kent bulmak zor. Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ile uyum içinde çalışıyoruz. Karşılıklı güvenimiz ve dostluğumuz var. Bu nedenle kentlerimizi ilgilendiren konuları samimiyetle konuşabiliyoruz. Birbirimizi zor durumda bırakacak hiçbir yaklaşım içerisinde olmayız” dedi.
İki belediyenin yalnızca bugünün sorunlarını değil, geleceğin risklerini de birlikte değerlendirdiğini belirten Tugay, “Geçen yıl kuraklık döneminde deniz suyu arıtma tesisini birlikte yapmayı, hatta Manisa’nın da yararlanabileceği bir modeli konuştuk. Çünkü bu sorunlar bugün olduğu gibi yarın da devam edecek. İzmir ile Manisa’nın arasını açmaya çalışanlara lütfen kulak asmayın” diye konuştu.
 
Atık su yeniden kullanılacak
Kullanılmış suların yeniden ekonomiye kazandırılmasının önemine değinen Tugay, geri kazanım projelerinin hızlandırıldığını söyleyerek “Arıtılmış atık suların özellikle tarımsal sulamada değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Geri kazanılmış suyun kullanımını artırmak ve alternatif kaynaklar oluşturmak önümüzdeki dönemin en önemli başlıklarından biri olacak” dedi.
 
“İzmir’de 350 bin kaçak kuyu var”
Yeraltı su kaynaklarının kontrolsüz kullanımına dikkat çeken Tugay, en çarpıcı açıklamasını kaçak kuyularla ilgili yaptı: “İzmir'de yaklaşık 350 bin kaçak kuyu bulunduğu bizzat DSİ verilerinde yer alıyor. Bu çok ciddi bir problem. Çünkü ne kadar su çekildiğini tam olarak bilmiyoruz. Yeraltı rezervlerinin hangi hızla tükendiğini sağlıklı şekilde takip etmekte zorlanıyoruz.”
Yeraltı su kaynaklarının denetimi konusunda belediyelerin yetkilerinin sınırlı olduğunu belirten Tugay, mevcut mevzuatın gözden geçirilmesi gerektiğini ifade ederek, “Yeraltı sularının planlanması, denetlenmesi ve kaçak kullanımların önlenmesi büyük ölçüde merkezi yönetimin sorumluluğunda. Ancak bu sorun giderek büyüyor. Yerel yönetimlerin de sürece daha fazla dahil edilmesi gerekiyor” diye konuştu.
 
“Su yönetimi havza bazlı olmalı”
Su kaynaklarının il sınırlarıyla yönetilemeyeceğini belirten Tugay, Gediz Havzası örneğini göstererek bölgesel iş birliği çağrısı yaparak, “Su yönetimini havza bazlı yapmak zorundayız. Bu nedenle İzmir ve Manisa'nın su konusunda birlikte çalışması gerekiyor. Ortak geleceğimiz için ortak çözümler üretmek zorundayız” ifadelerini kullandı.
 
“Bir kuruş para istemiyoruz”
Projeler için merkezi bütçeden kaynak talep etmediklerini vurgulayan Tugay, asıl ihtiyaçlarının izin mekanizmalarının çalıştırılması olduğunu söyleyerek, “Ben hükümetin kasasından bir kuruş para istemiyorum. Bize izin verilsin yeter. Finansman kaynağını bulmamız için de izin verilsin. Biz kendi kaynaklarımızı yaratabiliriz. Bugün ne yazık ki hiçbir altyapı çalışması ve hiçbir ulaşım projesi için bulduğumuz dış finansman kaynaklarına izin verilmiyor. Yaklaşık iki yıldır görevdeyim. Bu süreçte çok sayıda proje bekletildi” diye konuştu.
İzmir'de yaşanan sürecin kamuoyuna eksik anlatıldığını savunan Tugay, “İnsanlara gerçekleri söylemek lazım. İzmir’de yaşananları herkes görüyor. İzin vermediğiniz bir projeyi yapmadı diye belediyeyi suçlamak doğru değil. Bu etik değil, bu insani değil. Taleplerimizi iletmeye devam edeceğiz. Amacımız çevreyi korumak, Körfez'i temizlemek ve gelecek nesillere daha sağlıklı bir İzmir bırakmak” ifadelerini kullandı.
 
“Ovaya sanayi bölgesi olmamalı”
Manisa gibi bir şehirde zamanında tercih edilmesi şehri ona göre düzenlemesi gereken bir şeylerin olduğunu ifade eden Başkan Dutlulu, “Manisa bir ovada sanayi kenti mi olacak tarım kenti mi derken ciddi bir şekilde iki sektörde de önde gidiyor. İki sektörde de ciddi başarılarımız var. Biz Muradiye OSB’yi bu konuda hep örnek gösteriyorum bu OSB kötü bir örnek bir değil. Daha önceki sanayi bölgelerine bakarsanız hepsi sulak alanlarda hepsi ovalarda. Ben yaklaşık 6 sene boyunca Akhisar Zeytin İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin yönetim kurulu başkanlığını yaptım. Oranın çektiği su Akhisar’ın çektiği sudan daha fazla. Bu da çökmelere sebebiyet veriyor. Şuanda su kaynaklarının çökmelerinin sebebi sanayi bölgelerinin çektiği sudan kaynaklı. Bu da zamanında planlı yapılaşmamadan kaynaklı. Bizim verimli arazilere OSB, fabrika yapmaktan vazgeçmemiz gerek. OSB yaparken bir çok kurumdan izin alınıyor. Endüstri bölgesi yaparken de bu izne bile gerek yok. Endüstri Bölgesinde de ne yapılabileceği bile muamma . Bizler buna tamamen karşıyız. Burada vatandaşların ses çıkarması, platformların ses çıkarması gerek. Bizler de yanlarında oluruz. Şuan bir imzayla açılan yerler bir anda tarım yeri sanayi bölgesi ilan ediliyor. Bunların hepsi hatadır. Manisa’da dağlık kayalık alan çok var ovaya sanayi tesisi sokmamak gerek bu benim şahsi düşüncem” dedi.
 
“Şimdiden deniz suyu arıtma çalışmalarına başlanmalı”
Manisa’nın su  konusunda hem şanslı hem de şanssız bir şehir olduğunun altını önemle çizen Başkan Dutlulu, “Yeraltı suyumuz var ama şanslıyız ki 50-70 senedir Manisa’da hiç bir içme suyu barajı yok. En büyük barajımız Demirköprü ama onu da kullanamıyoruz. En büyük şansımız yer altı kaynakları ama bunu kullanırken hem öz kaynağı tüketiyoruz hem de suyu pahalıya kullanmış oluyoruz. Aktif olarak yeraltı sularını az kullanmak gerek. DSİ ile baraj  görüşmelerimiz sürüyor. Akhisar’da Gürdük Barajı var yapımı bitti ancak isale hattı tamamlanmadı. Yapılıp devreye alınsaydı bir şehrin tüm içme suyunu sağlayabilirdik. Kısa vadeli çözümler bunlar. Bizim her ihtimalle deniz suyunu arıtmamız gerek. Foça ya da Aliağa’da bir tesis yapılırsa biz de buna destek sağlarız. Belki de 10 sene sonra mecbur deniz suyunu tüm Türkiye kullanacak. 2-3 sene sonra belki de sondaj yasaklanacak.Uzun vadeli çözümün ilk adımı deniz suyu arıtma. Şimdiden bu çalışmalara iki belediyenin de başlaması gerek” şeklinde konuştu.