Sermaye sahipleri istemezse 4.5 milyon İzmirli Körfez kirliliğine mahkum kalacak

Konak Meydanı’nda Valilik Binası’nın hemen yanında 37 yıl önce kumbaralar kurulmuştu.
İzmir Körfezi’nin temizlenmesi için Valilik bağış kampanyası başlatmıştı.
Elbette bağışla falan olacak değildi ama iş öyle çıkmazdaydı ki her yol deneniyordu.
Burhan Özfatura 1994’te ikinci kez İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı seçildikten sonra mecliste tarihi bir konuşma yaptı.
“Gerekirse belediye binasını satacağım ama İzmir Körfezi’ne kirlilik akışını önleyecek Büyük Kanal Projesi’ni tamamlayacağım” dedi.
Dediğini de yaptı. Pek bilinmez ama bugün Basmane Çukuru diye adlandırılan belediye arsası Büyük Kanal Projesi’nin finansmanı için satıldı.
Özfatura, Büyük Kanal Projesi için ciddi bir kaynak ayırdı. Çiğli’deki Biyolojik Arıtma Tesisi’nin açılışını yaptı.
Ama sistemi tamamlamaya görev süresi yetmedi.
*** 
Bürokratları, Özfatura’dan sonra seçilen İzmir’in merhum Belediye Başkanı Ahmet Piriştina’nın önüne göreve seçildikten sadece bir ay sonra 1999 yılı Mayıs ayında bir proje koydu.
Söz konusu proje İzmir’de o güne kadar gerçekleştirilen en büyük altyapı projesi olan Büyük Kanal’dı. Masada iki seçenek vardı.
Birinci seçeneğe göre o güne kadar 30 yıldır devam ettiği gibi pis su ve yağmur kanallarının ayrı yapım işleri devam edecekti.
Ama bu durumda İzmir Körfezi’ne en azından 30 yıl daha evsel ve sanayi atığı akmaya devam edecekti.
Ayrıca projenin maliyeti de o günlere göre belediye bütçesinin 10 katından daha fazla olacaktı.
İkinci seçeneğe göre ise pis su ve yağmur suları aynı borulardan akacaktı. Böylece, kanalizasyon atıklarını Çiğli’deki Arıtma Tesislerine ulaştıracak sistem birkaç yıl içinde tamamlanacaktı. 
Yağmur suyu kanalları da sonraki yıllarda tamamlanacaktı.
***
Ahmet Piriştina, kentin kaderini etkileyecek kararını verdi.

 

İkinci projeyi seçti. Göreve geldiğinde Konak Vapur İskelesi’nden Güzelbahçe’ye kadar 1 metre bile Büyük Kanal borusu yoktu.
Güzelbahçe’de kanalizasyon sistemi bile yoktu. Atıklar foseptik çukuru yöntemi ile hallediliyordu. Hepsi tamamlandı.
Yüksel Çakmur’un büyük emek verdiği, Burhan Özfatura’nın “Tamamlamak için gerekirse belediye binasını bile satarım” dediği projede mutlu sona ulaşılmıştı.
2002 yılı Kasım ayında İzmir’in evsel ve sanayi atıklarının tamamı artık ileri biyolojik arıtma tesisine ulaştırılıyordu.
Dünyanın en büyük çevre projesi 30 yıl sonra nihayet tamamlanmıştı.
***
Aziz Kocaoğlu ve Tunç Soyer dönemlerinde yapılan paket arıtmalarla rekor kırıldı. TÜİK verilerine göre İzmir atık su arıtma konusunda açık ara Türkiye birincisi konumuna geldi.
Cemil Tugay da 20 ay önce devraldığı bu yapıyı daha da ileriye taşıdı. Çiğli’deki Biyolojik Arıtma’nın 4’üncü fazını tamamlayarak açılışını yaptı. Tesisin diğer 3 fazının da bakım ve onarımlarını tamamladı. 
Bornova, Buca Bayraklı’da son 2 yılda 1 Milyar TL’lik yağmursuyu ve kanalizasyon ayrıştırma yatırımı tamamlandı.
Konak, Karabağlar, Bayraklı ve Çiğli’de 3.5 milyarlık yatırım başlatıldı ve devam ediyor.
Körfez’de tüm zamanların en kapsamlı deniz dibi taramasını başlattı. Toplamda 4 milyon ton çamur deniz dibinden çıkarılarak bertaraf edilecek. 
***
Son 30 yılda İzmir Körfezi’ne kirlilik akışı olmasın diye 100 milyar liranın üzerinde para harcandı.
Bu yatırımların tamamı İZSU bütçesinden, yani İzmirlinin ödediği su paralarından yapıldı.
Ama yetmedi. Sorun tam olarak çözülmedi.
Maddi ve manevi bu kadar fedakarlıkların yapıldığı İzmir Körfezi’nde1.5 yıl  önceki balık ölümlerine neden olan bakterilerin Alsancak Limanı’na gelen gemilerle geldiği kanıtlanmıştı.
Körfez’i mahveden organizmalar özellikle Alscancak’taki yük limanına gelen gemilerle geliyor.

 

İzmir Limanı’na her gün girip çıkan onlarca geminin kirlilik yükü Körfez’i bitiriyor.
Ayrıca Alaybey’deki tersanede de askeri gemilerin yanında sivil gemilere de boya başta olmak üzere tamir işlemleri yapılıyor.
Çıkan bütün atıklar da Körfez’e gidiyor.
Dün birçok kez olduğu gibi İzmir Körfezi’nde yine büyük oranda kirlilik tespit edildi. Yine Körfez’deki bir gemi kirlilik bırakmıştı.
*** 
İzmir’de daha da vahim olan bir durum var.
Kenti yöneten son 4 Büyükşehir Belediye Başkanı Alsancak Limanı ve Tersane’nin taşınması gerektiğini söyledi.
Merhem Başkan Ahmet Piriştina söyledi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’ni 3 dönem 15 yıl yöneten Aziz Kocaoğlu söyledi.
Sonrasında Tunç Soyer söyledi.
Şimdi de mevcut İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay Körfez’in temiz kalması için Liman ve Tersane’nin taşınması gerektiğini söylüyor.
***
Çeyrek yüzyılı aşkın süredir 4.5 milyon İzmirlinin seçtiği belediye başkanları bu kent için yapılması gerekeni söylüyor, ama yapamıyor.
Çünkü İzmir’deki sermaye sahipleri istemiyor hatta engel oluyor.
İzmirli son 40 yıldır Körfezin temiz olması, kokmaması için 50 milyar liranın üzerinde fatura ödedi.
Ama İzmir’deki büyük sermaye sahipleri çıkarları zarar göreceğinden yük limanının taşınmasını istemedikleri için Körfez’deki temizlik mücadelesi başarıya ulaşamıyor.
İzmir’i İzmir yapan Körfez için 40 yıl önce parasızlığın üstesinden gelinip Büyük Kanal Projesi yapılamadığı için temizlenemiyordu. 
Şimdi ise fazla para ve kâr hırsının üstesinden gelinemediği için kirleniyor.