Erdoğan'dan ABD-İran gerilimi ve bölgesel güvenlik mesajı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD'de yayımlanan Newsweek dergisine verdiği röportajda, İran-ABD geriliminden Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na, İsrail-Suriye ilişkilerinden Rusya-Ukrayna Savaşı'na kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na ilişkin hedeflerini anlatan Erdoğan, çatışmaların daha geniş bölgelere yayılmasının önlenmesi ve diplomatik kanalların açık tutulmasının öncelikleri arasında olduğunu söyledi. Türkiye'nin farklı taraflarla temas kurabilmesinin önemli bir imkan olduğunu belirten Erdoğan, ihtilafların yeniden müzakere zeminine taşınması gerektiğini ifade etti.

İran ile ABD arasındaki gerilime de değinen Erdoğan, ABD'nin NATO müttefiki, İran'ın ise Türkiye'nin komşusu olduğunu belirterek, Donald Trump ile yaptığı son görüşmede diplomasinin etkin şekilde kullanılması gerektiğini dile getirdi. Türkiye'nin İranlı ve Amerikalı muhataplarla temaslarını sürdürdüğünü kaydeden Erdoğan, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin enerji arzı ve küresel ticaret açısından önem taşıdığını söyledi.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin soruları da yanıtlayan Erdoğan, anlaşmanın İran, İsrail veya başka bir ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Anlaşmanın bölgesel güvenlik, caydırıcılık ve istikrarı güçlendirmeyi amaçladığını ifade eden Erdoğan, üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını söyledi. Verilecek desteğin ise saldırıya uğrayan ülkenin ihtiyaçlarına göre istihbarat, lojistik, mühimmat veya daha ileri askeri destek şeklinde belirlenebileceğini kaydetti.

ABD Başkanı Trump ile ilişkisine de değinen Erdoğan, kendisiyle doğrudan ve açık bir iletişim kurabildiğini söyledi. İran meselesi, bölgesel güvenlik, Gazze ve Türkiye-ABD ilişkilerinin son görüşmede ele alındığını aktaran Erdoğan, Türkiye'nin komşularıyla ilişkilerini, müttefiklik yükümlülüklerini ve milli menfaatlerini gözeterek hareket edeceğini belirtti.

İsrail ile Türkiye arasındaki gerilime ilişkin soruya da yanıt veren Erdoğan, Türkiye-ABD ilişkilerinin üçüncü bir ülke üzerinden tanımlanmadığını ifade etti. İsrail'de Türkiye'yi yeni bir tehdit olarak gösteren söylemlerin arttığını belirten Erdoğan, bunun bölgesel barışa katkı sağlamadığını savundu. Türkiye'nin İsrail halkıyla bir husumeti bulunmadığını, itirazlarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu düşündüğü politikalara yönelik olduğunu söyledi.

Suriye konusunda ise Erdoğan, ülkenin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini belirtti. İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarının ülkenin egemenliğine zarar verdiğini ve bölgede istikrarın sağlanmasını zorlaştırdığını ifade etti. Yunanistan'ın veya başka ülkelerin üçüncü devletlerle kurduğu ilişkilerin kendi tercihleri olduğunu söyleyen Erdoğan, Türkiye'nin milli güvenliğine ve meşru çıkarlarına yönelik gelişmeleri yakından takip ettiğini kaydetti.

"Terörsüz Türkiye" hedefinin stratejik bir amaç olduğunu belirten Erdoğan, PKK'nın fesih ve silah bırakma yönündeki kararlarının önemli bir eşik olduğunu ancak asıl önemli olanın bu kararların sahada eksiksiz uygulanması olduğunu söyledi. Örgütün tüm unsurlarıyla silah bırakması ve illegal yapının tasfiye edilmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, Suriye'deki silahlı unsurların da merkezi devlet yapısı altında bütünleşmesi gerektiğini belirtti.

Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda da değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, çatışmanın yeni ülkelere yayılma riskine dikkat çekti. Türkiye'nin önceliğinin savaşın daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini engellemek olduğunu söyleyen Erdoğan, İstanbul görüşmeleri, Karadeniz Tahıl Girişimi ve esir takaslarını Türkiye'nin taraflarla kurduğu temasların somut sonuçları olarak gösterdi. Türkiye'nin yeniden müzakere masasının kurulmasına katkı sunmaya hazır olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin dış politikasına ilişkin de mesajlar veren Erdoğan, ülkeye "Batı mı, Doğu mu?" şeklinde bir tercih dayatılmasını doğru bulmadıklarını söyledi. NATO'daki konumun yanı sıra Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İş Birliği Teşkilatı, Şanghay İş Birliği Örgütü, G20 ve D-8 gibi platformlarda ilişkilerin sürdürüldüğünü aktardı.

Çin ile ticaret ve yatırımların geliştirilmesinin yanı sıra Orta Koridor ve Kalkınma Yolu Projesi gibi ulaşım ve bağlantısallık projelerine de değinen Erdoğan, Türkiye'nin Doğu ile Batı arasındaki konumunun çok yönlü bir dış politika yürütmeyi gerektirdiğini söyledi. Erdoğan, Türkiye'nin kendi iradesiyle hareket eden ve bölgesel istikrarı güçlendiren bir ülke olarak mevcut politikasını sürdürmeyi hedeflediğini ifade etti.