Cumhuriyetin ekonomik temeli İzmir İktisat Kongresinde atıldı

Dün 17 Şubat'tı...
1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi’nin yıldönümü.. Cumhuriyetimizin
ekonomik temeli, Atatürk önderliğinde toplanan İzmir İktisat Kongresinde atılmıştır.
Bu konuda iki kitabım yayınlandı.
1992 yılında İzmir’de toplanan 2.İzmir İktisat Kongresi delegelerine dağıtılan,
Cumhurbaşkanlığı Yayını olan ve Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 1992 baskılı
“Kurtuluş Savaşı Işığında İzmir İktisat Kongresi” isimli kitabımın basılmasında, büyük
ilgi ve desteğini gördüğüm Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarı İlhan Kesici ve
rahmetli Prof.Cem Alpar’a teşekkür ederim.
Konu ile ilgili ikinci kitabım 1998 yılında basılan “Kalpaklı Kalkınma (Atatürk’ün
Ekonomi Devrimi)” isimli kitabımdır. Kitabıma Önsöz yazan ve bu kitabımın
yayınlanmasından sonra Cumhuriyet gazetesinde nefis bir yazı yayınlayan rahmetli
Prof.Ahmet Taner Kışlalı’ya ve kitabımı basan Ümit Yayıncılık sahibi Ümit Gürtuna’ya
şükran borçluyum..
Dağarcık Türkiye Sitesi ve Yayınları yöneticisi ekonomist Enis Musluoğlu, bu
kitabımın tekrar basımı için uğraş vermektedir. Bakalım ne olacak, şimdiden teşekkür
ederim.
NOT: Türkiye çapında çok okunan kitabımı, öğretim elemanı olarak, çok değerli
hocamız Prof.Ergün Aybars’ın desteği ile “İnkilap Tarihi” dersleri verdiğim Dokuz
Eylül Üniversitesi’nde öğrenim gören, İktisat, Ekonometri, Çalışma Ekonomisi,
İşletme Bölümü öğrencilerim, unutamadığım sevindirici bir kavrayışla edinmiş ve
okumuşlardır.
Onun dışında, Yüksel Çakmur Belediyesi hariç olmak üzere, bu kitaplarımla ilgili
İzmir’de hiçbir devlet, sol veya sağ siyasal partiler, sosyal burjuva dünyası dernekleri,
iş dünyası, yerel yönetim çevrelerinden en ufak bir ilgi, destek ve teşekkür görmedim.
İKTİSAT KONGRESİ NEDİR?
İzmir İktisat Kongresi, kurtuluş savaşını kazanan kuvayı milliyecilerin yeni bir ulusal
ekonomi temelinde ulusal bir cumhuriyet kurmak istediklerinin İzmir'den dünyaya
ilanıdır! Hem de bir iktisat kongresiyle...

Demografi

Kongrenin Türkiye Cumhuriyeti Tarihi'nde önemli yeri vardır... "Kurtuluş Savaşı
Ekonomisi', ardından gelen "İzmir İktisat Kongresi' ve sonraki "Atatürk'ün Ekonomi
Devrimi', birbirini izleyen, birbirinin doğal sonucu olan 3 önemli aşamayı oluşturur.
1920-23 arasında Türkiye Büyük Millet Meclisleri'nin uyguladığı bir Kurtuluş Savaşı
Ekonomisi vardır, bu ekonomi "Tekâlifi Milliye' kararları sonucunda, iki öküzünden
birini, iki çorabından birini, iki altınından birini ordusuna gönüllü teslim eden
kahraman bir halkın kuvayı milliye dayanışmasına dayanır.
17 Şubat – 4 Mart 1923 tarihleri arasında İzmir'de Hamparsumyan üzüm-incir
işletmesinde, ülkenin dört bir tarafından gelen 1135 kişilik Çiftçi, İşçi, Tüccar ve
Sanayici delegelerin omuz omuza buluşmasıyla toplanan ve Mustafa Kemal Paşa'nın
açış konuşmasıyla çalışmalarını ilerleten "1.İzmir İktisat Kongresi', imtiyazsız ve
sınıfsız bir kitle dayanışmasının seferberliği içinde, özel sektör ile devlet sektörünün
yanyana başlatacağı büyük kalkınma atılımında (Take-Off), Emperyalizm'in tüm
sömürücü etkilerinden arınmış, bağımsız ve yüzde yüz bir yerli ekonomi kurma kararı
almıştır.
Kongre sonucunda alkışlarla kabul edilen "Misakı İktisadi Kararları”nın özü budur.
1.İzmir İktisat Kongresi, devletçilik, karma sistem ve liberalizm gibi güçlü ekonomi
tercihlerini içinde barındıran demokratik ve pragmatik bir anlayışı hâkim kılmıştır.
Ülke, hiçbir katı ekonomik doktrine teslim olmadan, iç ve dış konjonktüre uyabilen
ekonomik alternatifleri daima tercih edebilecek bir akılcı sistemi uygulama kararı
almıştır.
Türkiye cumhuriyet ekonomisinin kuruluş yıllarında devletçilik, karma sistem ve
liberalizm gibi art arda gelen tercihlerinin yalpalama değil, pragmatik ve teknik
tercihler olduğunun ipuçları, 1.İzmir İktisat Kongresi'nin ruhunda gizlidir. Kongre
sonucunda Türkiye nasıl bir ekonomiye kavuşmuştur ve sonuçta veriler nedir?..
Kitaplarım, bunları anlatmaktadır..
Kongre sonrasında, 1923-38 arasında Atatürk'ün “Ekonomi Devrimi” uygulanmıştır.